
Vorige zondag plande ik samen met een vriendin een dagje Oostende. Na onze hap cultuur (bezoekje aan het PMMK) dronken we een glas in het gezellige soul café Lafayette.
De muren prijken er vol met foto's van legendarische soul figuren. Vanzelfsprekend hangen er ook meerdere kiekjes van Marvin Gaye want in lang vervlogen tijden kon deze gerekend worden tot de homies van Oostende. En ook Saul Bass heeft er een plekje gekregen met enkele van zijn illustraties.
Saul Who?
Saul Bass was een Amerikaans grafisch ontwerper (1920-1996) die vooral bekend is om zijn opening credits voor films en voor zijn ontwerpen voor filmposters. Bass was onder meer verantwoordelijk voor de begingeneriek van Vertigo, Psycho, Spartacus, Casino, The Shining, Cape Fear, The Magnifcent Seven, The Man with the Golden Arm en ga zo maar door. Zelf heb ik hem ontdekt via zijn fabuleuze filmposter voor de film Vertigo van Hitchcock.
Ook enkele bekende logo's zijn van zijn hand: Minolta, United Airlines en AT&T Bell Sytstem.
Als eerste begreep Saul Bass dat de begintitels van een film vaak een onbenutte uitlaatklep van expressie waren. Hij gebruikte de begingeneriek van een film om het publiek in de juiste stemming te brengen voor de film die ze zouden zien.
Ondertussen bestaan er echt al ware pareltjes aan begingenerieken. Smashing Magazine poste een tijdje geleden enkele onvergetelijke begintitels van films. Dichter bij huis is iedereen vol lof over het begin van de serie 'Van Vlees en Bloed'.
Ook was Bass de eerste die een zekere uniformiteit creërde tussen alle grafische filmelementen (filmposter, generiek, logo, ...).
Saul Bass heeft veel inspiratie opgedaan uit de werken van Paul Rand. Beiden gebruiken vereenvoudigde vormen en een sterk expressief minimalistisch design. Neem bijvoorbeeld maar eens een kijkje naar het ontwerp van het verminkte lichaam van 'Anatomy of a Murder'.
R.E.S.P.E.C.T.!


Naast Jan Tschichold is een andere grafische held van me Paul Rand. Rand is een Amerikaanse ontwerper (1914-1996) die je gerust mag beschouwen als een pionier in visuele communicatie. Misschien ken je hem niet bij naam, maar zijn werk zal je zeker wel bekend zijn.
Hij begon als parttime ontwerper met stockafbeeldingen (dit zijn afbeeldingen die voor iedereen beschikbaar zijn, al dan niet tegen betaling). Paul Rand wist er een fascinerende portfolio mee op te bouwen. Hij werd bekend als ontwerper van corporate identities (huisstijlen) met werkgevers als IBM, ABC, Cummins Engine, Westinghouse, Apple en UPS.
Lijnen en vormen spelen een grote rol in Paul Rand's ontwerpen. Simpel. Doordacht. Duidelijk. Kortom eenvoud. Paul Rand zag af van traditionele verhalende illustraties en een symmetrische lay-out. In plaats daarvan gebruikte hij dynamisch gecombineerde typografie en beeldspraak wat zijn vaak humoristische werk krachtig en expressief maakt. Hij behoorde tot de Amerikaanse grafische ontwerpers die sterk door de Europese typografische traditie werden beïnvloed. Zo was zijn grafische werk sterk beïnvloed door de ideeën in 'The new vision' van László Moholy-Nagy.

Waar ik zo van houd in Paul Rand's werk, is dat de boodschap en het design mooi met elkaar zijn verweven. Dat is ook wat volgens Rand een werk tot een kunstwerk maakt: wanneer de vorm en de inhoud niet te onderscheiden zijn.
En dat is de eeuwige beproeving bij webdesign. Een website moet mooi ogen én de inhoud moet op een gebruiksvriendelijke manier toegankelijk zijn. Er moet dus telkens een evenwicht gevonden worden tussen design en content.
Schrijfsels van Paul Rand, interviews met hem en verschillende video's, vind je hierzo.
Categorie: Get to know, Webdesign
Enige tijd geleden bezocht ik de tentoonstelling Who sets the standard? in het Grafisch Design Museum bij onze noorderburen in Breda.
Wie staat er nog bij stil dat het A4-formaat voor papier ooit bedacht en afgesproken is als standaard? 'Zet het maar op een A4-tje', zeggen we, en wereldwijd betekent dat een vel papier van 210 bij 297 mm.
De (typo)grafische tentoonstelling had het over standaarden: van het ontwerpen en drukken van affiches tot en met de sjablonen (templates) voor het ontwerp van websites. Een groot stuk van de tentoonstelling werd besteed aan Jan Tschichold. Meneer Tschichold (Leipzig 1902-Locarno 1974) was in de jaren twintig in Duitsland naast een invloedrijk typograaf ook een vurig propagandist van de standaard formaten in de drukkunst.
Jan Tschichold is als leerling gevormd door de klassieke traditie. Na een bezoek aan de eerste Weimar Bauhaus-expositie in 1923 werd hij een vooraanstaand pleitbezorger van modernistisch ontwerp. Zijn boek Die neue Typographie is een manifest van modern design waarin hij alle lettertypes die niet schreefloos zijn veroordeeld. Hij uitte in dit boek zijn sterke voorkeur voor het niet symmetrisch ontwerp.
Vanaf 1932 verliet Tschichold langzamerhand zijn rigide opvattingen en veroordeelde hij zijn boek Die neue Typographie als te extreem. Hij ging zelfs zo ver dat hij het modernistische ontwerp in het algemeen veroordeelde als inherent autoritair en fascistisch.
Een ietwat vreemd mannetje, die Tschichold, dat is wel duidelijk. Maar geen twijfel erover dat Jan Tschichold een grote invloed heeft gehad en blijft hebben op grafische vormgevers.
Bijvoorbeeld wat Christiana Couceiro nu doet, is duidelijk geïnspireerd op Tschichold. Fijn is dat ze een mix van fotografie, grafische elementen en typografie gebruikt in haar werken.